Kỹ thuật Biển, những bước tiến hiệu quả và bền vững
Năm học 2003-2004 là dấu mốc khởi đầu một ngành mới được đào tạo chính quy ở bậc đại học tại trường Đại học Thủy lợi, đó là Kỹ thuật Bờ biển (sau này là Kỹ thuật biển). Đây là kết quả đầu tiên của dự án “Nâng cao năng lực đào tạo ngành Kỹ thuật bờ biển tại trường Đại học Thủy lợi” do Chính phủ Hà Lan tài trợ giúp đỡ để thành lập Khoa Kỹ thuật bờ biển với chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế và đáp ứng yêu cầu thực tế của Việt Nam. Vào thời điểm đó, Trường Đạo học Thủy lợi là cơ sở đào tạo ngành Kỹ thuật bờ biển bậc đại học đầu tiên và duy nhất ở Việt Nam và khu vực. Đó là tư duy và tầm nhìn chiến lược trong đào tạo nhân lực bảo vệ và phát triển bờ biển mà đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Để có được khởi đầu tốt đẹp đó, trường Đại học Thủy lợi đã có bước chuẩn bị rất kỹ lưỡng và đầy đủ về nguồn lực cho đào tạo và nghiên cứu cả về con người và cơ sở vật chất. Trong những năm đầu của dự án, hàng chục cán bộ, giảng viên đã được cập nhật, nâng cao năng lực, kiến thức chuyên môn, được đào tạo chính quy ở bậc Thạc sỹ, Tiến sỹ tại Unesco IHE và Đại học Công nghệ Delft, Vương quốc Hà Lan. Nhiều cơ sở vật chất được xây dựng, lắp đặt; hệ thống bài giảng, giáo trình, phòng thí nghiêm và các thiết bị phục vụ đào tạo, nghiên cứu được chuẩn bị đầy đủ với chất lượng quốc tế. Ngày 19/11/2003 Khoa Kỹ thuật bờ biển được thành lập, đánh dấu bước tiến thực sự của Đại học Thủy lợi gia nhập hệ thống đào tạo Kỹ thuật biển của thế giới.
Năm 2008 lớp kỹ sư đầu tiên ngành Kỹ thuật bờ biển tốt nghiệp và đã nhanh chóng được phục vụ tại nhiều đơn vị kỹ thuật và đơn vị quản lý liên quan đến biển và bờ biển với chất lượng được xã hội chấp nhận. Nhiều lớp kỹ sư tiếp theo đã được đào tạo và tiếp tục phục vụ có hiệu quả ở các lĩnh vực khác nhau liên quan đến biển và ven bờ. Nhiều kỹ sư Kỹ thuật bờ biển đã trở lại trường Đại học Thủy lợi để được đào tạo các bậc cao hơn. Nhiều Tiến sỹ được đào tạo tại Hà Lan trở về làm việc tại trường nay đã phát triển và trưởng thành là những Giáo sư, Phó giáo sư, chuyên gia có uy tín trong lĩnh vực Kỹ thuật biển. Trước sự phát triển mạnh mẽ của Kỹ thuật biển và nhu cầu thực tế đòi hỏi, năm 2007 “Kỹ thuật bờ biển” đã mở rộng và tiến xa trở thành “Kỹ thuật biển” với yêu cầu đạo tạo cả về kỹ thuât công nghệ và quản lý tổng hợp biển và vùng đới bờ. Năm 2020, Khoa Kỹ thuật biển sáp nhập vào Khoa Công trình nhằm kết nối kỹ thuật công trình từ đất liền ra biển cả,
Những năm gần đây đội ngũ nhà khoa học và giảng viên của Kỹ thuật biển đã thực hiện nhiều nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, giải quyết nhiều bài toán thực tiễn liên quan đến biển. Hàng chục Thạc sỹ, Tiến sỹ của các đơn vị, cơ quan trong cả nước đã được đào tạo thành công bởi đội ngũ các Giáo sư, Phó giáo sư và Tiến sỹ của ngành Kỹ thuật biển. Những thành công này thực sự là bước tiến có hiệu quả lớn, tạo nguồn nhân lực chất lượng và trình độ cao cho bảo vệ, phát triển bền vững tài nguyên biển.
Với đà phát triển “vươn mình” của đất nước, Kỹ thuật biển của Đại học Thủy lợi phải tiến bước tham gia sâu rộng, toàn diện hơn và ứng dụng sáng tạo trong khoa học công nghệ liên quan đến biển. Nhìn lại quãng đường gần 1/4 thế kỷ của Kỹ thuật biển tại trường Đại họ Thủy lợi, có thể tự hào và khẳng định các kết quả đào tạo và nghiên cứu đã cơ bản đáp ứng tốt yêu cầu nhân lực của nhiều lĩnh vực từ phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, quản lý và phát triển bờ biển. Các giá trị đạt được là liên tục, hiệu quả và bền vững. Tuy nhiên Kỹ thuật biển của trường Đại học Thủy lợi cần tiếp tục chuyển đổi mạnh mẽ hơn để thực sự bao gồm cả kỹ thuật, công nghệ công trình và quản lý, khai thác phát triển hạ tầng ven biển và biển đảo như bến cảng, luồng lạch giao thông biển, đô thị biển, cầu đường ra biển,… Kỹ thuật biển phải từ bị động bảo vệ, khai thác bờ biển tiến tới chủ động phát triển kết cấu hạ tầng, kiến tạo hệ sinh thái kỹ thuật biển từ đào tạo – nghiên cứu – ưng dụng – phát triển trên cơ sở năng lực nội tại kết hợp kinh nghiệm và bài học của khu vực và thế giới.
Chúng ta tin tưởng rằng với đội ngũ chất lượng và trình độ cao, đủ kinh nghiệm thực tiễn, quan hệ quốc tế tốt và truyền thống đào tạo và nghiên cứu của trường Đại học Thủy lợi, ngành Kỹ thuật biển sẽ tiếp tục những bước tiến mới hiệu quả và bền vững./.
GS. TS Lê Đình Thành